Tibetan Colloquial Disclaimer
Link to originalDisclaimer
Those are my personal distilled notes on the great work done on colloquial Tibetan by Franziska Oertle and the SINI Sarnath International Nyingma Institute. They are not revised by teachers and might confuse you unless you are familiarized with the course material. I recommend you to not use these notes independently unless you have been exposed to the material before.
Transclude of tibetan-connectives-of-simultaneity-summary-table
One Example of Each
| Word | Example |
|---|---|
| དུས་ | - ཁ་སང་ང་ཚོ་ འཛིན་གྲྭ་ལ་ཡོད་དུས་ གངས་མང་པོ་བབས་སོང་། - དེ་རིང་ཞོགས་གས་ འབྲུག་སྐད་རྒྱག་དུས་ སྤུ་གུ་ཚོ་ཞེད་སོང་། |
| སྐབས་ | - ངས་བལ་ཡུལ་ལ་ བསྡད་པའི་སྐབས་ལ་ སྤྱིད་པོ་བྱུང་། - བོད་སྐད་ འཛིན་གྲྭའི་སྐབས་ལ་ ཚིགས་མང་པོ་བློ་འཛིན་བྱེད་དགོས་རེད། - ཁོང་ལ་དྭགས་ལ་ འགྲོ་མྱོང་མདེ་པའི་སྐབས་ལ་ གླེ་དེའི་རྒྱལ་ས་ཡིན་པ་ཧ་གོ་ཡོད་མ་རེད། |
| རིང་ | - ཁྱེད་རང་ སྨོན་ལམ་བརྒྱབ་པའི་རིང་ལ་ བསམ་བློ་གཞན་དག་མང་པོ་མ་གཏོང་ཨ། |
| ཤུང་རིང་ཀ་ | - ངའི་ཁྱོ་གས་དེབ་ལྟ་ཤུལ་རིང་ཀར་ངས་ནང་གཙོང་མ་བཟོ་གི་ཡོད། |
| ཞོར་ལ་ | - ང་དེང་སང་ཉམས་ལེན་མང་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཞོར་ལ་སྐད་སྒྱུར་ཡང་ཏོག་ཙམ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། |
| བཞིན་དུ་ | - ཁ་ལག་ ཟ་བཞིན་དུ་ བརྙན་འཕྲིན་བལྟས་ན་ཁ་ལག་ལ་བྲོ་བ་ཡོད་མ་རེད། - ཕྲུ་གུ་འདིས་ང་ལ་ ཤེས་བཞིན་དུ་ རྫུན་བཤད་བྱུང་། - ངས་བྱས་ན་ དངུལ་མེད་བཞིན་དུ་ འགྲོ་སོང་ཆེན་པོ་བཏང་ན་ཁྱད་མཚར་པོ་འདུག |
| བཞིན་པ་ | - ང་ལ་ད་ལྟ་ཅ་སུན་པོ་མ་བཟོ། ང་ བསམ་བློ་བཏང་བཞིན་པ་ཡིན། |
| ་་་གིན་་་གིན་ | - ངས་ཚིག་མཛོད་ལ་ ལྟ་གིན་ལྟ་གིན་ དཔེ་ཆ་ཡིག་སྒྱུར་བྱས་པ་ཡིན། |
| སྒང་ལ་ | ང་ཁ་ལག་ ཟ་བའི/བགས་པའི་ སྒང་༼ལ་༽་ཡིན། |
NOTE
བཞིན་པ་ཡིན་ and བཞིན་ཡོད་ can be used with the same meaning. And also don’t forget about the ཁ་ལག་ཟ་བསྡོད་ཡོད།
དུས་
when, at the time when, while, …
Rules
- Directly follows non-verb or verb in present tense (no conjugation)
- Always in བདག mode
- No ལ་དོན་ used after དུས་
- Not a strict rule on whether བྱེད་སྒྲ་ must be in the དུས་ predicate
Other part of the sentence can be in any tense.
| Case | Example |
|---|---|
| With non-verbs “to be”, “to have” | ཁ་སང་ང་ཚོ་འཛིན་གྲྭ་ལ་ཡོད་དུས་གངས་མང་པོ་བབས་སོང་། |
| With verbs | དེ་རིང་ཞོགས་གས་འབྲུག་སྐད་རྒྱག་དུས་སྤུ་གུ་ཚོ་ཞེད་སོང་། |
Remember
If the action performed at that time was habitual we use the present tense instead of the past: ང་ལོ་ཆུང་ཆུང་ཡིན་དུས་རྩེད་མོ་མང་པོ་རྩེ་པ་ཡིན།གི་ཡོད།
Negation
✅ With non-verb “to have” isn’t strange:
- ང་ལ་དངུལ་མེད་དུས་ཟ་ཁང་ལ་འགྲོ་གི་མེད།
😵💫 With verbs it’s correct but might sound strange:
- ང་ཤ་མ་ཟ་དུས་ངས་ཚལ་བཟས་པ་ཡིན། (when I was not eating meat)
- More natural rephrasing: ང་ཤ་མེད་ཡིན་དུས་ངས་ཚལ་བཟས་པ་ཡིན། (when I wasn’t vegetarian)
Modal Verbs Preceding དུས་
Help
Before writing I must answer to this question:
Using ཡོད་ in Modal Verb In དུས་ Constructions
When do we use ཡོད་ between the modal verb and the དུས་?
Maybe only in the case of འདོད་ and མྱོང་?Check Tibetan Table Modal Verb Conjugations. I guess we are concerned with the present tense in all those tables because the rules say we always use present before དུས།
སྔོན་མ་བོད་སྐད་ སྦྱོང་ འདོད་ ཡོད་དུས་ ཚིག་མཛོད་མང་པོ་ཉོས་པ་ཡིན།
སྔོན་མ་ང་རི་དེ་ འཛེག་ མ་ཐུབ་དུས་ ང་བློ་ཕམ་བྱུང་།
སྔོན་མ་ང་ཤར་གླིང་ལུང་པ་ལ་ འགྲོ་ མྱོང་མེད་དུས་ གླིང་ཆེན་དེའི་སྐོར་དེབ་མང་པོ་ཀློག་པ་ཡིན།
ངའི་ཞི་མི་སེམས་ཅན་གྱི་ཨེམ་ཆི་བསྟེན་གར་ འགྲོ་ དགོས་དུས་ ཉལ་ཁྲིའི་འོག་ལ་ཡིབས་ཀྱི་འདུག
སྔོན་མ་ཁོང་གིས་ཁ་ལག་ཡག་པོ་ བཟོ་ མ་ཤེས་དུས་ ཡང་ནས་ཡང་དུ་ཟ་ཁང་དེ་ལ་ཕྱིན་པ་རེད།
- How would one say the ones highlight in pink in non-egophoric གཞན་ mode?
- How does one conjugate the ones in blue into egophoric བདག་
Answer (both questions): The first part is the same (before the དུས་) and then it’s matter of conjugating the second clause.
Link to original
Negating Modal Verb In དུས་ or སྐབས་ Constructions
By resolving the table below I will be able to answer:
- Can we have the འདོད་ alone by itself in positive mode?
- Can we negate the modal directly instead of negating its “conjugation”?
Answers filled into the table with footnotes.
Sentence Correct What སྔོན་མ་བོད་སྐད་ སྦྱོང་ འདོད་ ཡོད་ དུས་ ཚིག་མཛོད་མང་པོ་ཉོས་པ་ཡིན། ✅ Conjugating modal verb སྔོན་མ་བོད་སྐད་ སྦྱོང་ འདོད་ དུས་ ཚིག་མཛོད་མང་པོ་ཉོས་པ་ཡིན། ⚠️1 Modal verb alone སྔོན་མ་བོད་སྐད་ སྦྱོང་ འདོད་ མེད་ དུས་ ཚིག་མཛོད་མང་པོ་ཉོས་པ་ཡིན། ✅ Conjugating negation after modal verb སྔོན་མ་བོད་སྐད་ སྦྱོང་ མ་ འདོད་ དུས་ ཚིག་མཛོད་མང་པོ་ཉོས་པ་ཡིན། ⚠️12 Negating modal verb directly སྔོན་མ་བོད་སྐད་ སྦྱོང་ འདོད་ ཡོད་ པའི་ སྐབས་ ལ་ ཚིག་མཛོད་མང་པོ་ཉོས་པ་ཡིན། ✅ Conjugating modal verb སྔོན་མ་བོད་སྐད་ སྦྱོང་ འདོད་ པའི་ སྐབས་ ལ་ ཚིག་མཛོད་མང་པོ་ཉོས་པ་ཡིན། ⚠️3 Modal verb alone སྔོན་མ་བོད་སྐད་ སྦྱོང་ འདོད་ མེད་ པའི་ སྐབས་ ལ་ ཚིག་མཛོད་མང་པོ་ཉོས་པ་ཡིན། ✅ Conjugating negation after modal verb སྔོན་མ་བོད་སྐད་ སྦྱོང་ མ་ འདོད་ པའི་ སྐབས་ ལ་ ཚིག་མཛོད་མང་པོ་ཉོས་པ་ཡིན། ⚠️12 Negating modal verb directly Answer: In the case of དགོས་ it’s more tolerating to skip the ཡོད་, it’s also correct, both are correct but still with the ཡོད་ is better because it’s easier to pronounce སྔོན་མ་བོད་སྐད་སྦྱོང་དགོས་ཡོད་པའི་སྐབས་ལ་.
Link to original
སྐབས་
What We Know
We might seen སྐབས་ with the meaning of chance, opportunity when getting the chance to do something ་་་༼བྱ་ཚིག་༽ཡག་གི་སྒོ་སྐབས་རག་པ་.
Other constructions using སྐབས་ which mean occasionally, sometimes, at times:
- སྐབས་སྐབས་ལ་
- སྐབས་རེ་
In literary Tibetan ཆེ་སྐབས་ is the name of one of the subdivisions of the ལ་དོན་ particle རྣམ་དབྱེ་བདུན་པ་ རྟེན་གནས་ and shows the time when an action is done.
Meaning
According to Franziska-la’s observation, but not limited to it (investigate, since many times both cases are valid):
| Particle | When |
|---|---|
| དུས་ | the moment when |
| སྐབས་ | the duration, when (while) |
Usage
clause + ༼བྱ་ཚིག་༽ + nominalizer པ་ + འབྲེལ་སྒྲ་ + སྐབས་ + ལ་
Instruction: སྐབས་་་...
- … can follow nominalised verb in present, past or future form.
- … is (mostly) connected to the nominalised verb or non-verb (བདག) with a འབྲེལ་སྒྲ་.
- … is (usually) followed by a ལ་དོན་ particle
- … can also follow a noun and not just a verb or non-verb.
Example
ངས་བལ་ཡུལ་ལ་བསྡད་པའི་སྐབས་ལ་སྤྱིད་པོ་བྱུང་།
While I was living in Nepal it was nice.
ལ་དོན་
Sometimes we might see སུ་ instead of ལ་ because ལ་དོན་ is a ཕྲད་གཞན་དབང་ཅན་ and based on the gender of the suffix, different spellings of the ལ་དོན་ applies. For སྐབས་, the suffix is ས་ and therefore we use སུ་. Actually some Tibetans might correct us to use སུ་.
Sometimes in ཁ་སྐད་ the ལ་དོན་ might get dropped, and when this happens also the པའི་ (nominalizer + འབྲེལ་སྒྲ་) seem to go away with it too.
ཁེ་ས་ངའི་རོགས་པ་དེ་ཚོ་ཐུག་པའི་སྐབས་ལ་དཔེ་སྐྱིད་པོ་བྱུང་།
Following Noun
| Correct | Sentence | Shape |
|---|---|---|
| ✅ | བོད་སྐད་འཛིན་གྲྭའི་སྐབས་ལ་ | སྐབས་ |
| ❌ | བོད་སྐད་འཛིན་གྲྭ་དུས་ | དུས་ without verb nor non-verb |
| ✅ | བོད་སྐད་འཛིན་གྲྭ་ཡོད་དུས་ | དུས་ with non-verb |
| ✅ | བོད་སྐད་འཛིན་གྲྭ་ཚུགས་དུས་ | དུས་ with verb |
Past Perfect
Before they had visited Ladakh, they didn’t know that Leh was its capital.
ཁོང་ཚོ་ལ་དྭགས་ལ་ འགྲོ་མྱོང་མདེ་པའི་སྐབས་ལ་ གླེ་དེའི་རྒྱལ་ས་ཡིན་པ་ཧ་གོ་ཡོད་མ་རེད།
Tibetan does not have a past perfect tense so it works around it using the negated form above.
རིང་
Although དུས་ and སྐབས་ are usually translated as while, རིང་ has a stronger sense of duration than those two.
Functions gramatically in the same way as སྐབས་:
clause + ༼བྱ་ཚིག་༽ + nominalizer པ་ + འབྲེལ་སྒྲ་ + རིང་ + ལ་
Example
ཁྱེད་རང་ སྨོན་ལམ་བརྒྱབ་པའི་རིང་ལ་ བསམ་བློ་གཞན་དག་མང་པོ་མ་གཏོང་ཨ།
ཤུང་རིང་ཀ་
Conveys:
- Two different agents are
- performing the action at the same time.
Can be used in all tenses.
Functions gramatically in the same way as སྐབས་:
clause + ༼བྱ་ཚིག་༽ + nominalizer པ་ + འབྲེལ་སྒྲ་ + ཤིང་རིང་ཀ + -ར
Example
ངའི་ཁྱོ་གས་དེབ་ལྟ་ཤུལ་རིང་ཀར་ངས་ནང་གཙོང་མ་བཟོ་གི་ཡོད།
While my husband reads books, I clean the house.
ཞོར་ལ་
Conveys:
- Single agent
- performs two actions
- one being the main and
- the other being secondary
Don’t use with non-verbs:
- ❌ ཁོང་རྒན་ལགས་ཡིན་པའི་ཞོར་ལ་རོལ་དབྱངས་ཡང་མང་པོ་གཏོང་གི་ཡོད་རེད།
- ✅ ཁོང་རྒན་ལགས་བྱས་པའི་ཞོར་ལ་་་
Canonical case with འགྲོ་བ་: on the way / on one’s way: ང་འཛིན་གྲྭ་ལ་འགྲོ་བའི་ཞོར་ལ་སྐོར་ར་ཁ་ཤས་ཡང་རྒྱག་གི་ཡོད།
Otherwise translated as: besides, in addition to, apart from:
- Besides
- བློ་བཟང་གིས་དབྱིན་སྐད་ སློབ་སྦྱོང་བྱས་པའི་ཞོར་ལ་ རྒྱ་སྐད་ཡང་ཏོག་ཙམ་སྦྱོང་གི་འདུག
- Besides studying English, Lobsang is also learning a little Chinese.
- Apart from that, also
- ང་དེང་སང་ཉམས་ལེན་མང་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཞོར་ལ་སྐད་སྒྱུར་ཡང་ཏོག་ཙམ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།
- These days I do a lot of practice. Apart from that, I’m also doing some interpreting.
NOTE
Try to use when there’s a main and subsidiary action. A good example that illustrates it is: ཁྱེད་རང་བོད་སྐད་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་པའི་ཞོར་ལ་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་སྐོར་ལ་ཡང་ཏོག་ཙམ་ཤེས་ཡོང་གི་རེད། Besides studying Tibetan language, you’ll also know a bit about Tibetan history.
བཞིན་དུ་
དུ་ is the ལ་དོན་ for the ན་ suffix.
Used to:
- Express “while”
- ཁ་ལག་ ཟ་བཞིན་དུ་ བརྙན་འཕྲིན་བལྟས་ན་ཁ་ལག་ལ་བྲོ་བ་ཡོད་མ་རེད།
- If one watches TV while (during) eating, the food won’t be tasty.
- to form an adverb
- verb
- ཕྲུ་གུ་འདིས་ང་ལ་ ཤེས་བཞིན་དུ་ རྫུན་བཤད་བྱུང་།
- This child lied to me knowlingly.
- non-verb
- ངས་བྱས་ན་ དངུལ་མེད་བཞིན་དུ་ འགྲོ་སོང་ཆེན་པོ་བཏང་ན་ཁྱད་མཚར་པོ་འདུག
- In my opinion, it’s strange to spend lots of money when not having any.
- verb
བཞིན་པ་
བཞིན་༼པ་༽ཡིན/རེད། is another option for བཞིན་དུ་.
Carries also the meaning of an ongoing action → translates into present continuous (-ing).
ང་ལ་ད་ལྟ་ཅ་སུན་པོ་མ་བཟོ། ང་ བསམ་བློ་བཏང་བཞིན་པ་ཡིན།
་་་གིན་་་གིན་
Person does two things at the same time.
Adverbial construction.
Example
ངས་ཚིག་མཛོད་ལ་ ལྟ་གིན་ལྟ་གིན་ དཔེ་ཆ་ཡིག་སྒྱུར་བྱས་པ་ཡིན།
སྒང་ལ་
Means “to be in the middle of doing something”, stressing the action happens at the moment of speech. It therefore doesn’t connect two actions.
Probably connects with the nominalized verb and a འབྲེལ་སྒྲ་ and a ལ་དོན་ after it, but there’s no clear rules about what tense to have the verb in or what non-verb should be used to connect it with, since it’s not used very often.
Example
ང་ཁ་ལག་ ཟ་བའི/བགས་པའི སྒང་༼ལ་༽་ཡིན།
I’m in the middle of eating.
It necessarily needs to be literally happening at the moment of speech, but simply an ongoing action is enough: དེང་སང་ཁྱེད་རང་གི་ཨ་ཁུ་ཕྱག་ལས་ག་རེ་གནང་གི་ཡོད་རེད། ཁོང་ཕྱག་དེབ་ཅིག་རྩོམ་གནང་པའི་སྒང་རེད།